GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE ABA GÜREŞLERİ

Türkler geçmiş yıllarda güreşe özel önem vermiş ve bütün sporlardan üstün tutmuşlardır. Güreşi de güreş sporubütün sporların temeli, terbiye verici, adeta bir ibadet şeklinde kabul etmişlerdir. Antakya ’da güreş sporu MÖ 64 yılımda (Roma döneminde) Antakya’da düzenlenen dünyanın ilk olimpiyat yarışmalarından sonraki yıllarda Aba güreşine benzer güreşlerde yer verilmiştir. Yapılan arkeolojik kazılar sırasında Antakya yöresinde elde edilen bir mozaik parçası üzerinde güreş yapan insan figürlerine rastlanmıştır.

“güreşçi” mozaiği Hatay müzesinde bulunan tablo (M.Ö 5.yy)

Roma döneminde Güreşlerin festivallerde yapıldığına tanık etmektedir.

 

Ayrıca taş üzerinde kabartma ile yapılmış güreş figürü günümüz güreşi ile benzemek taşımaktadır.

 

Bu gün yapılan güreşle Roma döneminde yapılan güreşler büyük benzerlik taşıyor

 

Binlerce yıllık bir geçmişe sahip Aba güreşleri son yıllarda Türk devletleri arsında dostluk ve yıkılmaz bir dayanışma köprüsüdür. Bu dostluğa vesile olan Türk devletlerinden gelen güreşçiler bizler için ve Türk dünyası için bir mutluluk kaynağı olmaktadır. Bu nedenle güreşleri Son yıllarda büyük ilgiyle takip ediliyor ve heyecanı tüm Türk dünyasını sarıyor. Dünya aba güreşi federasyonu tarafından organize edilen güreşlere her yıl 40 civarında devlet kayıt yaptırıyor ve federasyona üye oluyor. Bu da Aba güreşlerinin Türk devletleri arasında bir dostluk köprüsünün kurulmasına vesile oluyor.

Ayrıca Günümüzde;

Hatay aba güreşi şampiyonası

Türkiye aba güreşi şampiyonası

Uluslararası Aba Güreşi Dünya Şampiyonası

Liseler arası aba güreşi şampiyonası

Minikler ve Yıldızlar Aba Güreşi Türkiye şampiyonası.

Adı altında düzenlenen güreş turnuvaları yapılmakta. Ayrıca Dünya Aba Güreşi Federasyonu Başkanı Doç. DR. Lütfü Savaş’ın federasyon federasyon başkanı olması ilimiz Aba güreşi için büyük bir şans ve fırsat.

 

Ne yön verenlerde Cemil DELİOĞLU

Yarım asırlık bir güreş sevdalısı ve tüm güreşçilerin ve seyircilerin yakından tanıdıkları Güreş antrenörü Cemil DELİOĞLU ile günümüzde yapılan Aba güreşleri ile sohbet ettik..

Hatay güreşine yön verenlerden biri olan, Cemil DELiOĞLU 1974 yılından bu yana Hatay güreşinin kalkınması ve gençlere sevdirmesi için çaba sarf ediyor. Delioğlu kendini eleştirenlere ve engellemelere rağmen çalışmalarını hiçbir maddi katkı almadan tamamen yüreğini ortaya koyarak güreşin gelişmesi için çaba serf ediyor bir spor adamı. Cemil Hoca “Eğer bir çocuğumuzu kötü alışkanlıklardan kurtarıp spor yapmaya yönlendirebiliyorsam bu benim için mutluluk kaynağıdır” diyor.

Cemil DELİOĞLU ve Zafer SARI

 

Geçmiş yıllarda yiğitler güçlerini ve yiğitliklerini göstermek, boy ölçüşmek için güreş tutarlardı. Evlenme ve zafer törenlerinde güreşler yapılır, Hakanlarda yanlarında bulunan kırk yiğidi birbiriyle veya başka ulusların güreşçileri ile karşılaştırırlardı. 1930 yılarında Hatay’da güreş yayınlanmaya başlamış ve il dışından gelen pehlivanlar aba giyerek güreşmişlerdir. 1950 yılından itibaren Hataylı güreşçiler yurt içi güreşlere katılmaya başlamışlardır.1953 yılında Dünya Şampiyonu Yaşar Doğu Antakya’ya gelerek Aba güreşlerini seyretmiş ve güreşçilerin oldukça yetenekli olduklarını ve bu spora gerekli ehemmiyetin gösterilmesi gerektiğini söylemiştir

 

-Hatay güreşinin kaynağı köylerdir. Bu köylerde bulunan güreşçilerin beklenen seviyeye gelebilmeleri için bir spor kompleksine gerek vardır. Bu spor kompleksi köy gençlerinin kolayca ulaşabilecekleri bir merkezde kurulmalıdır. Bölgemizde Güreş Eğitim merkezinin olmaması kaliteli güreşçilerin başka illere giderek orada müsabakalar yapmakta ve şampiyonluklar elde etmektedirler. Böyle bir tesis olursa kendi güreşçilerimiz kendi ilimizden şampiyon çıkarıp ilimizi gururlandıracaklardır.

 

Yurt içi güreş şampiyonasında madalya

alan bir grup güreşçi

 

Cemil Hoca eski köy güreşlerini şöyle anlatıyor;

Aba güreşi ilimizin bilhassa köylerinde en önemli eğlence ve yapılan spordur dalıdır. Köylerde ve kasabalarda, özel günde ve düğünlerde muhakkak aba güreşi yapılır. Çocukla ayakta durmaya başlayınca büyükler gibi güreş yapmaya çalışırlar. Belli bir yaşa gelincide güreş adını duyunca heyecanlanır ve güreş nerede yapılacaksa oraya koşar.

 

Köylerde yapılan güreşler için komşu köylere haber salınır ve güreşe davet edilir. Davete gelen köylüler mersah alanına gelmeden davul zurna ile karşılanarak mersah yerine alınır. Gelen konukla “Ağa” denilen kişi tarafından güreşler bitinceye kadar ağırlanır ve bütün ihtiyaçları karşılanır.

Güreşler başlamadan önce, güreşecek olanlar mesaha inerek kaldırmaç yaparlar (Birbirlerini havaya kaldırırlar).Bu herekte güreşçiler için bir ısınma olduğu gibi o gün güreşecek olanları seyircilere tanımış olur. Güreşler önce yeni yetme (Çocuklarla ) başlar. Zaman ilerledikçe sıra usta güreşçilere gelir. Davul zurna mersah havası çalmaya başlayınca güreşlerde heyecan başlar. Güreşecek kişi Abayı giyer ve mersaha çıkarak bir köşede kendisiyle güreştirilecek olan hasmını bekler. Güreşin sonlarında artık heyecan son safhaya gelir.

 

Sona kalan güreşçi abasını giyerek mersah iner ver kenarda kendisi ile güreşecek hasmını bekler. Eğer kendisine rakip çıkmazsa mersahı almış olur. (Bu günkü uygulamayla Başpehlivan olmuş olur). Köylerde yapılan güreşler sadece sporla kalmayıp aynı zamanda köylüler arasında samimi bir diyaloğun ve yardımlaşmaya da vesile olur.

Son yıllarda yapılan güreşlerde seyircinin büyük bir merakla bekledikleri başpehlivanlık karşılaşmalarında zaman zaman rey verme gibi olumsuzluklar yaşanmakta, buda da seyircinin tepkisine ve güreşlere oklan ilgisini azaltmaktadır.

-Eski güreşlerde yaş ve kilo kategorisi yoktu. 50 Kiloluk bir güreşçi 90- 100 kiloluk güreşçi ile güreşirdi. Kendisini hiçbir zaman ortaya konulan ödül ilgilendirmez. Sadece mertlik, yiğitlik ve köyüne mersahı almak ve köyüne o gururla dönmek ilgilendirir. Mersahı alan güreşçi köyünde büyük bir coşkuyla karşılanır. O günleri yaşayanlar bu gün sadece “nerde o güreşler” diyerek teselli oluyorlar. Bu gün Kilo Kategorilerinin birden fazla olması çocuk ve gelişme çağında bulunan sporcuları ileriye hazırlanmaları bakımından teşvik niteliği taşımaktadır.

 

Eskiden tek boy olan güreşlerde 60 kiloluk bir güreşçi

120 kiloluk güreşçi ile karşılaşırdı. Resimde 75 kilo güreşçi ile

 115 kiloluk güreşçi karşılaşıyor. Aralarında 4o kilo fark var.

 

Cemil hoca Doç. DR. Lütfü Savaş’ında güreş hocası

Hatay Büyükşehir Belediyesi Gençlik ve Spor kulübü Minikler alt yapı çalışmaları Güreş Antrenörü Cemil Delioğlu’nun idaresinde 12-13 yaş grubu Çocukların derslerinin dışında kalan boş zamanlarımı spor yaparak değerlendirmek üzere spor kompleksinde çalışmalarına devam ediyor.

 

1978 yılında 13 yaş grubu güreşçi adaylarından

bir grup Kare içine alınan sporcu bu günün

 Hatay Büyük Şehir Belediye Başkanı

Doç. DR. Lütfü SAVAŞ

 

Cemil Hoca sohbetimizi şu sözlerle sonlandırıyor.

Gecenin ayazını

Mersahın tozunu

Gündüzün sıcağını

Görmeyenlerden ve tatmayanlardan ne güreşçi nede seyirci olur.